Muziek & dementie

Muziek en dementie
Naast de emotionele en sociale plaats die muziek kan innemen, is er nog een andere uitwerking die muziek kan hebben. Muziek doet iets met ons brein. Uit onderzoek blijkt dat steeds dezelfde delen van de hersenen actief zijn als we naar muziek luisteren. Het gebied van het werkgeheugen en aandacht is dan vooral actief. Er is onderzoek gedaan naar wat muziek doet bij mensen met dementie. Iemand die al veel andere dingen vergeten is, kan vaak nog wel meezingen met liedjes van vroeger of melodieën herkennen.

De toon is gezet  
Onderzoek laat gunstige resultaten zien over de voordelen van muziek voor mensen met dementie. Dit komt doordat bepaalde delen van het brein nog intact zijn bij dementie. Dit zijn onder andere de hersengebieden die actief worden bij het horen van muziek. Vooral de psychische gezondheid kan een oppepper krijgen door muziek of muziektherapie. Een groot deel van de mensen met dementie heeft psychische klachten, zoals angst of depressie. Muziek lijkt een effectief middel om de psychische en emotionele toestand van mensen te bevorderen. Klanken en melodieën kunnen bijvoorbeeld zorgen voor minder angstgevoelens, en meer betrokkenheid bij de wereld door het ophalen van herinneringen. Muziek kan zelfs mogelijk de algemene kwaliteit van leven verhogen!

Muziekherinneringen
Belangrijke momenten in ons leven zijn vaak gekoppeld aan muziekherinneringen.
Momenten van geluk, verdriet en vreugde die je niet wilt kwijtraken.
Toch overkomt het heel veel mensen. Mensen met Alzheimer of een andere vorm van dementie.Bij dementie kan muziek vergeten herinneringen of het gevoel hiervan naar boven halen.
Om samen te luisteren met mensen met dementie en even terug in de tijd te gaan!

Dementie en muziek.
Hoe kan dat nou? Dat muziek zulke sterke reacties oproept, en al helemaal bij dementerenden, die soms nauwelijks meer op prikkels reageren? Uit een onderzoek in Brain Magazine blijkt dat, ondanks dat de hersenen van mensen met Alzheimer krimpen, de geheugencircuits die betrokken zijn bij muziek, het langst in tact blijven.

Het brein wil muziek beschermen.
Een voorwaarde is dat het een liedje is dat men kent. Ook neurowetenschapper Erik Scherder zegt dat muziekherinneringen in het aller diepste gedeelte van het brein zitten opgeslagen, omdat we ze als het ware willen beschermen. Interessant is dat muziek uit de tijd tussen zo ongeveer je vijftiende en je twintigste de sterkste zintuiglijke flashbacks teweeg brengen.
Om vroege herinneringen zo levendig mogelijk naar boven te halen, moeten ze worden opgewekt door triggers, zoals geur, kleur en dus muziek. Bepaalde herinneringen liggen te sluimeren in de hersenen totdat ze door de juiste muziek tot leven komen. Muziek onthoud je tot aan je dood.

Met vergrijzing als een van de grootste maatschappelijke verschuivingen van deze tijd en het feit dat mensen steeds ouder worden, stijgt ook het aantal demente patiënten snel. Als je de voorspellingen mag geloven, zijn het er een half miljoen over 25 jaar. We hopen op een medicijn, maar tot die tijd moeten we er zoveel mogelijk aan doen om het leven van deze groep zo aangenaam mogelijk te maken. En hoe leuk is het om naar al die oude liedjes te luisteren? Heb je een dementerende grootmoeder, of vergeetachtige buurman?

‘Muziek roept emoties op, die deuren opent naar oude herinneringen.’Aan het woord is Frans Hoogeveen, psycholoog en lector aan de Haagse Hogeschool. ‘Het herkennen van muziek gebeurt in een deel van de hersenen, dat niet snel wordt aangetast bij dementie’, zo vervolgt Frans Hoogeveen. En dan volgen er tal van voorbeelden waarbij muziek mensen met dementie weer even ‘tot leven wekt’. Mensen die niets dan mompelen zingen ineens woordelijk mee, mensen die alleen maar naar de grond kijken gaan bewegen, mensen die onrustig zijn worden kalm van muziek, komen in een betere stemming. De emotie in muziek kan deuren openen naar oude herinneringen, mensen krijgen daardoor hun identiteit weer even terug en voelen geluk. Muziek van vroeger, roept de gevoelens op van vroeger!
Erik Scherder, hoogleraar klinische neuropsychologie aan de Vrije Universiteit is positief over muziektherapie bij dementie. ‘Als je de wetenschappelijke studies op een rijtje zet, zie je meestal dat muziek ervoor zorgt dat dementerenden rustiger en vrolijker worden, en dat je beter met hen kunt communiceren. Dat gebeurt ongetwijfeld ook als je hen meeneemt op een vaartocht, maar muziek is natuurlijk wel een makkelijke en goedkope manier om de kwaliteit van leven te verhogen.’
Scherder wijst op recent onderzoek in het wetenschappelijk tijdschrift Brain, waarin gezonde en dementerende proefpersonen naar muziek luisterden in een hersenscanner. Dementie maakt van het brein een gatenkaas, maar de geheugencircuits die betrokken zijn bij het muzikale geheugen bleken het langst intact te blijven. In dit college hieronder gaat Erik Scherder wat dieper in op ons brein.